Tra màu hợp mệnh: vì sao các bảng lệch nhau
Tra màu hợp mệnh là việc người ta làm nhiều nhất khi mới tìm hiểu phong thuỷ — và cũng là chỗ dễ gặp kết quả mâu thuẫn nhất. Tra ba nơi ra ba bảng khác nhau, nhất là với mấy màu không thuộc nhóm cơ bản.
Bài này giải thích bảng màu ngũ hành hoạt động thế nào, vì sao các bảng lệch nhau, và cách dùng cho đỡ rối.
Phần thống nhất: năm màu cơ bản
Gán màu cho ngũ hành ở mức cơ bản thì các tài liệu khá thống nhất:
Mộc — xanh lá cây, xanh lục.
Hoả — đỏ, cam, hồng đậm.
Thổ — vàng, nâu, màu đất.
Kim — trắng, xám, ánh kim (vàng kim, bạc).
Thuỷ — đen, xanh dương, xanh nước biển.
Cách gán này dựa trên liên tưởng với tự nhiên: cây cối xanh, lửa đỏ, đất vàng nâu, kim loại ánh bạc, nước sẫm. Đây là phần ít gây tranh cãi.
Phần lệch nhau: màu trung gian
Rắc rối bắt đầu với những màu không rơi gọn vào nhóm nào:
Tím — có bảng xếp vào Hoả (vì gần đỏ), có bảng xếp vào Thuỷ (vì gần xanh dương), có bảng xếp vào Mộc.
Hồng nhạt — thường Hoả, nhưng có bảng coi là Thổ.
Cam — Hoả hoặc Thổ tuỳ bảng.
Xanh ngọc, xanh lam nhạt — ranh giới giữa Mộc và Thuỷ, và các bảng chia khác nhau.
Be, kem — Thổ hoặc Kim.
Lý do lệch rất đơn giản: hệ ngũ hành có năm nhóm, còn màu sắc thì là một dải liên tục. Ép một dải liên tục vào năm ô thì ranh giới buộc phải do người xếp quyết định, và những người khác nhau vạch ranh giới khác nhau.
Thêm nữa, các bảng cổ vốn dùng ít tên màu hơn nhiều so với bảng màu hiện đại. Những màu như "xanh pastel" hay "xám khói" không có trong hệ gốc, nên việc xếp chúng vào đâu hoàn toàn là diễn giải của người đời sau.
Hai cách dùng bảng, và chúng cho kết quả khác nhau
Đây là chỗ gây rối thứ hai, và ít được nói rõ:
Cách một: chọn màu của chính hành mình. Mệnh Mộc thì dùng màu xanh lá. Lập luận: màu cùng hành thì hợp.
Cách hai: chọn màu của hành sinh ra mình. Mệnh Mộc thì dùng màu Thuỷ (đen, xanh dương), vì Thuỷ sinh Mộc. Lập luận: hành sinh ra mình thì nuôi dưỡng mình.
Cả hai cách đều được dùng rộng rãi, và chúng cho hai bộ màu khác nhau cho cùng một người. Nhiều tài liệu kết hợp cả hai và nói rằng cả hai nhóm đều dùng được — đó cũng là một cách xử lý.
Và tương ứng, màu của hành khắc mình thì thường được khuyên hạn chế. Nhưng mức độ "hạn chế" tới đâu thì mỗi nơi nói một khác — có nơi bảo tránh hẳn, có nơi bảo chỉ cần không dùng làm màu chủ đạo.
Cách dùng cho đỡ rối
Chọn một nguồn và theo nó. Đây là lời khuyên thực tế nhất. Tra ba nơi rồi cố dung hoà là cách chắc chắn để không đi tới đâu.
Dùng cho vật nhỏ trước. Màu vòng tay, màu ví, màu áo — những thứ đổi được dễ. Đừng sơn cả căn nhà theo một bảng mà bạn mới tra được hôm qua.
Nhớ rằng bảng màu chỉ là một tầng. Trong một căn phòng, màu chủ đạo bị quyết định bởi tường, sàn và đồ nội thất lớn — những thứ đã có sẵn và đắt để đổi. Chọn màu theo mệnh thường chỉ thực hiện được ở tầng phụ kiện.
Và tiêu chí thực tế nhất vẫn còn nguyên giá trị: màu bạn nhìn thấy dễ chịu mỗi ngày. Một chiếc vòng đúng bảng mà bạn thấy không hợp thì nằm trong ngăn kéo, còn chiếc bạn thích thì đeo suốt — và vật được dùng mới có ý nghĩa.
Bảng màu ngũ hành còn nối với những thứ khác
Một điểm ít được nói: bảng màu không đứng riêng mà là một phần của hệ thống gán thuộc tính cho ngũ hành. Cùng một hành, các tài liệu còn gán thêm phương hướng, mùa, hình khối, vị, và cơ quan trong cơ thể.
Ví dụ với hành Mộc: màu xanh, hướng đông, mùa xuân, hình khối dạng cột dài, vị chua. Với hành Kim: màu trắng ánh kim, hướng tây, mùa thu, hình tròn, vị cay.
Biết điều này có ích ở chỗ: khi một bảng tra đưa ra kết quả gồm cả màu lẫn hướng lẫn hình khối, đó không phải là năm phép tính riêng mà là năm cách diễn giải của cùng một hành. Nếu bảng đó đã lệch ở phần màu thì nó cũng lệch tương ứng ở các phần còn lại.
Và lớp gán thuộc tính này chi tiết tới đâu thì tuỳ tài liệu — các bảng hiện đại thường mở rộng hơn nhiều so với những gì có trong thư tịch cũ.
Dùng màu ở đâu thì thấy tác dụng nhất
Nếu đã chọn được một bộ màu và muốn áp vào đời sống, thì thứ tự thực tế là:
Vật mang theo người — vòng, ví, khăn, áo. Đổi dễ, chi phí thấp, và là thứ bạn nhìn thấy nhiều lần trong ngày nên có tác dụng nhắc nhở rõ nhất.
Phụ kiện trong phòng — gối tựa, rèm, khăn trải, một bức tranh. Đổi được mà không phải sửa nhà.
Tường và nội thất lớn — để cuối, vì tốn kém và khó đảo ngược. Và nhớ rằng màu tường ảnh hưởng tới cảm nhận cả căn phòng, nên tiêu chí "nhìn có dễ chịu không" ở đây quan trọng hơn hẳn tiêu chí bảng tra.
Mấy điều nên cảnh giác khi tra
Trang tra cho kết quả quá chi tiết. Nhập năm sinh rồi ra một danh sách dài gồm màu nên dùng, màu cấm kỵ, hướng, số, đá, cây, giờ. Mức chi tiết đó vượt xa những gì bảng gốc có thể suy ra — phần lớn là nội dung tự sinh theo khuôn.
Kết quả kèm ngay danh sách sản phẩm. Trang tra mà mỗi kết quả đều dẫn tới một món để mua thì đó là công cụ bán hàng có chức năng tra cứu, không phải công cụ tra cứu.
Lời cảnh báo nặng nề. "Dùng màu này sẽ hao tài" — không có cơ sở, và nó nhằm làm bạn thay đồ đang có.
Sai mốc năm sinh. Đây là lỗi kỹ thuật phổ biến: mệnh tính theo năm âm lịch, mà năm âm lịch không trùng năm dương lịch. Người sinh sát Tết hoặc trong tháng Giêng dương lịch rất dễ bị tra nhầm — và nhầm năm thì nhầm luôn mệnh.
Khi trong nhà mỗi người một mệnh
Câu hỏi rất thường gặp: cả nhà bốn người bốn mệnh thì sơn tường màu gì.
Cách xử lý thực tế mà nhiều gia đình dùng: không gian chung dùng màu trung tính — trắng, kem, xám nhạt, gỗ tự nhiên — còn không gian riêng thì mỗi người tự chọn. Màu trung tính vừa không nghiêng về ai, vừa là nền tốt cho mọi thứ khác.
Cách này cũng tránh được chuyện tranh cãi trong nhà về một việc vốn không có đáp án đúng.
Tóm lại
Năm màu cơ bản thì các bảng thống nhất, còn màu trung gian thì lệch nhau — vì ngũ hành có năm nhóm mà màu sắc là một dải liên tục, nên ranh giới do người xếp quyết định. Còn hai cách dùng bảng (màu cùng hành và màu hành sinh mình) cho hai kết quả khác nhau. Chọn một nguồn và theo cho nhất quán, áp cho vật nhỏ trước, và nhớ kiểm mốc năm âm lịch. Cuối cùng, màu mình nhìn thấy dễ chịu vẫn là tiêu chí đáng giữ nhất.