Tra lại hướng sau khi sửa nhà: cái gì đổi, cái gì không

Tra hướng nhà thì phần lớn người ta làm một lần, ghi lại con số, rồi dùng mãi. Hợp lý — căn nhà đâu có tự xoay đi.

Nhưng có mấy lần sửa chữa làm con số ấy không còn đúng, hoặc làm cho việc tra trở nên khó hơn hẳn. Mở thêm một cái cửa, bịt cửa cũ, xây thêm phần phía trước, đổi lối ra vào chính — mấy việc đó đổi chính cái mốc mà mọi bảng tra dựa vào.

Cái gì thật sự đổi khi sửa nhà

Nói cho rõ: hướng của mảnh đất thì không đổi. Cái đổi là mốc mình lấy để gọi tên hướng của căn nhà.

Phần lớn cách tra dựa vào một trong mấy mốc sau: lối ra vào chính, mặt tiền của căn nhà, hoặc mặt có nhiều mở thoáng nhất. Sửa nhà có thể đổi bất kỳ mốc nào trong đó.

Cho nên việc đầu tiên sau khi sửa không phải là tra lại, mà là xác định lại mốc: giờ lối vào chính là cửa nào, mặt tiền là mặt nào. Xong bước đó thì phần tra chỉ là làm lại một lần.

Bốn kiểu sửa làm đổi mốc

• Mở thêm cửa ở mặt khác. Nhà vốn vào từ mặt này, giờ có thêm cửa ở mặt kia. Nếu cửa mới thành lối đi chính hằng ngày thì mốc đã đổi trên thực tế, dù giấy tờ không đổi gì.
• Bịt cửa cũ. Rõ ràng nhất, và cũng dễ nhớ tra lại nhất.
• Xây thêm phần phía trước. Mái hiên, phòng thêm, hàng rào kín, gara — mấy thứ này đổi mặt tiền trông thấy và đổi cả cách gió với nắng vào nhà.
• Đổi công năng các phòng. Không đụng tới tường nào nhưng phòng khách thành phòng ngủ, gian trước thành chỗ bán hàng. Mốc bên ngoài không đổi, nhưng nhiều cách tra còn xét tới bố trí bên trong.

Ngoài ra còn một kiểu ít ai nghĩ tới: đường phía trước đổi. Mở đường mới, cấm chiều, hoặc nhà bị chắn mất lối cũ — lúc đó lối vào thực tế đổi mà mình chẳng sửa gì cả.

Tra lại thế nào cho khỏi rối

Đừng xoá con số cũ. Ghi thành hai dòng, mỗi dòng có ngày và có mốc đã dùng:

Dòng cũ ghi rõ tra theo cửa nào, ngày nào. Dòng mới ghi mốc mới và ngày sửa xong. Có hai dòng thì về sau nhìn ra ngay vì sao con số đổi — còn ghi đè thì vài năm nữa lại hoang mang.

Và nhớ ghi cả phần mình đã đo lại hay chỉ suy ra. Sau khi xây thêm phía trước, nên đo lại tại chỗ chứ đừng suy, vì phần xây thêm đôi khi không vuông góc với phần cũ như mình tưởng.

Khi hai mốc cùng hợp lý

Đây là ca hay gặp nhất và cũng gây lúng túng nhất: nhà có hai cửa đều dùng thường xuyên, hoặc nhà góc có hai mặt tiền.

Các cách tra khác nhau xử ca này khác nhau, và không có một câu trả lời duy nhất được mọi nguồn công nhận. Có nguồn lấy cửa dùng nhiều nhất, có nguồn lấy mặt rộng hơn, có nguồn lấy mặt hướng ra đường lớn.

Cách thực tế: tra theo cả hai mốc, ghi lại cả hai kết quả, và ghi rõ mỗi kết quả tương ứng với mốc nào. Sau đó nếu có nhờ người xem thì đưa cả hai — người có nghề sẽ nói họ dùng mốc nào và vì sao.

Cái nên tránh là chọn bừa một mốc rồi quên mất mình đã chọn. Vài tháng sau tra lại theo mốc kia, ra số khác, rồi tưởng có gì sai.

Sửa nhà thì đo lúc nào

Có ba thời điểm, và mỗi cái cho một thứ khác nhau:

Trước khi sửa. Đo và ghi hiện trạng, chụp ảnh. Đây là bản gốc để về sau so.

Lúc còn đang thô. Khi tường đã dựng mà chưa hoàn thiện là lúc dễ đo nhất — không vướng đồ đạc, thấy rõ trục tường. Nếu định đo lại thì đây là lúc rẻ nhất về công.

Sau khi xong. Đo lần cuối và ghi vào sổ nhà cùng với mấy thay đổi khác.

Với nhà chỉ sửa nhỏ thì làm mốc thứ ba là đủ. Với nhà đập ra xây lại phần lớn thì nên có cả ba.

Mấy thứ đáng quan tâm hơn con số

Nói thẳng: sau một đợt sửa, có mấy thứ ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày rõ hơn nhiều so với chuyện hướng được gọi tên là gì.

Nắng và gió vào nhà đổi thế nào. Xây thêm phía trước thường làm phòng sau tối hơn và bí hơn. Cái này thấy ngay trong tuần đầu.

Lối thoát khi có sự cố. Bịt một cửa nghĩa là bớt một đường ra. Đây là phần an toàn, và nên tính trước khi bịt chứ không phải sau.

Thoát nước và chỗ đọng. Phần xây thêm hay tạo ra chỗ đọng nước mới mà bản vẽ không thể hiện.

Mấy thứ này đo được, sửa được, và ảnh hưởng tới mọi ngày sống trong nhà. Nên làm cho xong chúng trước, rồi tra hướng sau cũng chưa muộn.

Nhà thuê và nhà chung cư: mốc nào mình đổi được

Hai loại chỗ ở này có điểm chung: phần quyết định mốc thường nằm ngoài tầm mình.

Ở chung cư, lối vào căn hộ do mặt bằng toà nhà quyết, và mình không mở thêm cửa được. Cái đổi được chỉ là bố trí bên trong — đổi công năng phòng, kê lại đồ, che hoặc mở thêm ô thoáng nếu nội quy cho phép.

Ở nhà thuê thì gần như mọi thay đổi về cửa và tường đều phải hỏi chủ nhà, và phần lớn sẽ không được. Nên nếu chỗ đang thuê có gì bất tiện, hướng xử thực tế là những thứ không đụng vào kết cấu.

Điều đáng làm trong cả hai ca là tra một lần rồi ghi lại, kèm ghi chú rằng mốc này do toà nhà hoặc do chủ nhà quyết. Ghi vậy để về sau khỏi loay hoay tìm cách đổi một thứ vốn không đổi được.

Và khi chuyển đi thì con số đó bỏ lại cùng căn nhà — chỗ mới là một bài tra mới, không mang theo được.

Ba điều gọn lại

Một. Hướng của mảnh đất không đổi; cái đổi là mốc dùng để gọi tên hướng của căn nhà. Xác định lại mốc trước, tra lại sau.

Hai. Ghi thành hai dòng có ngày và có mốc, đừng ghi đè lên con số cũ. Và sau khi xây thêm phía trước thì đo lại tại chỗ, đừng suy.

Ba. Nhà có hai mốc đều hợp lý thì tra cả hai và ghi rõ mỗi số ứng với mốc nào — thay vì chọn bừa rồi quên mất mình đã chọn.